Meer dan een mooi design: de wetenschap achter coffee branding

Je loopt een specialty coffee shop binnen en ziet een wand vol koffiezakken. De ene verpakking is felgekleurd en staat vol illustraties, de andere is minimalistisch met alleen een logo en wat informatie over de koffie. Toch trekt één zak direct je aandacht. Waarom eigenlijk? En wat maakt dat je uiteindelijk juist die koffie kiest?

In een markt waarin steeds meer koffiebranders hun weg naar de consument vinden, is een herkenbare merkidentiteit belangrijker dan ooit. Maar wat maakt een merk sterk? Tijdens Rotterdam Coffee Fest gingen we hierover in gesprek met Nino Meriano, de ontwerper achter onder andere de visuele identiteit van Ripsnorter Coffee, en Rob, ondernemer achter het internationaal bekende A Matter Of Concrete. Vanuit twee verschillende perspectieven bespraken we de rol van merkidentiteit en commercie binnen de koffie-industrie.

Maar wat zegt de wetenschap eigenlijk over de manier waarop we naar merken en verpakkingen kijken?

Foto: Connor Houtman
Foto: Connor Houtman

Wetenschap achter coffee branding in het kort

  • El Salvador is misschien klein, maar heeft een grote plek in de koffiewereld. De koffie groeit op vruchtbare vulkanische berghellingen, vaak onder de schaduw van bomen.
  • Het land bracht twee bijzondere koffievariëteiten voort: Pacas en Pacamara. Vooral die laatste valt op door zijn opvallend grote koffiebonen!

De eerste indruk begint bij de verpakking

Een koffieverpakking is vaak het eerste contactmoment tussen een brander en een potentiële klant. Zeker wanneer iemand een merk nog niet kent, speelt de visuele presentatie een belangrijke rol in de keuze. Dat blijkt ook uit onderzoek. In 2026 verscheen in het Journal of the Academy of Marketing Science een meta-analyse waarin onderzoekers 280 studies met in totaal 1.213 onderzoeksresultaten samen brachten. Ze onderzochten onder andere de invloed van kleur, vorm, materiaal, afbeeldingen, logo’s en tekst op de manier waarop consumenten verpakkingen beoordelen. De conclusie: visuele verpakkingskenmerken beïnvloeden niet alleen hoe aantrekkelijk we een product vinden, maar ook welke eigenschappen we eraan toeschrijven en hoe we erop reageren.

Meer hierover lees je in Lisa’s Science Made Easy: De impact van design op de smaak van koffie.

Opvallen is één ding, herkenbaar blijven iets anders

Tijdens de talk op Rotterdam Coffee Fest vertelde Nino over het creatieve proces achter Ripsnorter Coffee. De oorspronkelijke briefing was helder: de koffieverpakkingen moesten opvallen tussen alle andere merken in het schap. Een concreet uitgangspunt, maar hoe vertaal je zoiets naar een herkenbare visuele identiteit?

Nino liet zich onder andere inspireren door de Golden Age of Comics. Die invloed is terug te zien in de illustraties en de personages die onderdeel zijn geworden van de merkidentiteit. In plaats van alleen een logo of een kleurenpalet te gebruiken, vertelt het merk zijn verhaal via verschillende personages en creëert daardoor een hele eigen wereld. Dat is een interessante keuze, zeker wanneer je kijkt naar hoe consumenten merken onthouden. Een merkidentiteit bestaat immers uit meer dan één herkenbaar beeldmerk. Het gaat om de combinatie van visuele elementen en associaties die mensen met een merk opbouwen.

Bij A Matter Of Concrete zie je dat juist de eenvoud, de typografie en de consequente toepassing van de merkidentiteit heel goed werkt. Minimalisme kan net zo onderscheidend werken, zolang er een duidelijke gedachte achter zit en de identiteit consequent wordt doorgevoerd.

Een herkenbare stijl kan ervoor zorgen dat consumenten een merk sneller terugvinden en onderscheiden van andere aanbieders. Maar alleen opvallen is niet voldoende. Wanneer je als merk steeds verandert van stijl of zonder duidelijke reden trends volgt, wordt het lastiger om een consistente identiteit op te bouwen. De uitdaging zit dus in het vinden van een eigen stijl die niet alleen op de koffiezak werkt, maar ook herkenbaar blijft op je website, menukaart, social media en in de koffiebar.

Waarom een goed verhaal blijft hangen

Naast visuele herkenbaarheid speelt storytelling een steeds grotere rol in branding. Veel koffiebranders vertellen verhalen over de herkomst van hun koffie, de producenten, hun merkfilosofie of de mensen achter het merk. Maar waarom werkt dat eigenlijk?

In de marketingwetenschap bestaat het begrip narrative transportation. Dit beschrijft het psychologische proces waarbij iemand zo opgaat in een verhaal dat diegene zich betrokken voelt bij de gebeurtenissen en personages. Dat maakt de aanpak van Ripsnorter extra interessant. Door personages centraal te stellen, krijgt het merk een eigen wereld en persoonlijkheid. De illustraties zijn daarmee niet alleen decoratie op een verpakking, maar kunnen onderdeel worden van het verhaal dat consumenten herkennen.

Storytelling hoeft overigens niet altijd groots of ingewikkeld te zijn. Een herkenbaar karakter, een terugkerend visueel element of een duidelijke visie kan al bijdragen aan een eigen merkverhaal. Belangrijk is vooral dat het verhaal geloofwaardig is en aansluit bij wat een merk daadwerkelijk doet.

Creativiteit versus commercie

Een sterk ontwerp is niet automatisch een sterk merk. Uiteindelijk moet branding ook bijdragen aan de doelstellingen van een onderneming. Die twee perspectieven zijn allebei nodig. Een ontwerp kan creatief heel sterk zijn, maar moet ook aansluiten bij de doelgroep, het product en de ambities van de onderneming. Andersom kan een ondernemer precies weten wat hij wil uitstralen, maar is het de uitdaging om dat te vertalen naar een onderscheidende visuele identiteit.

Daarbij is consistentie belangrijk. Een merk dat op de verpakking een uitgesproken persoonlijkheid heeft, maar op social media en de website een compleet andere uitstraling gebruikt, bouwt minder gemakkelijk aan een herkenbaar geheel. Het betekent niet dat ieder communicatiekanaal er hetzelfde uit moet zien. Wel moeten de verschillende uitingen aanvoelen alsof ze bij hetzelfde merk horen.

Bestaat de perfecte coffee brand?

De onderzoeken laten zien dat branding op verschillende momenten invloed heeft op de manier waarop consumenten koffie ervaren. Kleur en vorm beïnvloeden verwachtingen, visuele elementen helpen bij het onderscheiden van producten en storytelling kan bijdragen aan betrokkenheid bij een merk. Toch bestaat er geen vaste formule voor een succesvol merk. Wat werkt voor de ene brander, hoeft niet automatisch te werken voor de andere. Een uitgesproken illustratiestijl kan perfect passen bij het karakter van een merk, terwijl een andere onderneming juist gebaat is bij een rustige, minimalistische uitstraling.

Dat is ook de belangrijkste les uit het gesprek tijdens Rotterdam Coffee Fest: begin niet bij wat op dit moment populair is, maar bij wat je als merk wilt vertellen en voor wie je dat doet. Een goede koffieverpakking trekt de aandacht. Een sterke merkidentiteit zorgt ervoor dat mensen je herkennen. En uiteindelijk moet de koffie zelf de verwachtingen waarmaken.

Waarom schrijf ik dit artikel? 

Naast Café Courant en LeRine ben ik ook betrokken bij Studio Bonjour, een creatief marketingbureau dat merken helpt met strategie, branding en contentcreatie. Vanuit die achtergrond kijk ik (ook als koffieliefhebber) naar coffee branding en het perspectief van merkontwikkeling en visuele communicatie.

Juist de combinatie van creativiteit, ondernemerschap en wetenschappelijk onderzoek maakt branding zo interessant.

Bronnen

Callebaut et al. (2026). Unpacking packaging – A meta-analysis on the effects of visual packaging elements.

Carvalho et al. (2025). Packaging colour and consumer expectations: Insights from specialty coffee.

Thomas & Grigsby (2024). Narrative transportation: A systematic literature review and future research agenda.

Ook leuk om te lezen