Misverstand: ‘100% Arabica’ betekent automatisch dat je goede koffie drinkt

De koffiewereld zit vol aannames die klinken als feiten. Hoe verser hoe beter, crema staat gelijk aan kwaliteit, of een dure espressomachine maakt betere koffie. In de rubriek Misverstand staan we stil bij deze onderwerpen en leggen we uit hoe het echt zit. Deze keer onderzoeken we of de term ‘100% Arabica’ op de verpakking wel de juiste manier is om kwaliteit in koffie te herkennen.

Het staat op vrijwel elke verpakking in de supermarkt. Jarenlang is ons aangeleerd dat deze term voor de beste kwaliteit staat. Zie je ‘100% Arabica’ staan, dan zit je vast helemaal goed! Helaas werkt dat net iets anders. De term is in de praktijk inmiddels vooral een marketinguiting geworden. Het vertelt je eigenlijk maar een ding: welke plantensoort er in het zakje zit. Over de smaak, de herkomst of het werk van de brander zegt het niets.

In het kort:

Arabica vs. Robusta: het biologische verschil

Om te begrijpen waar de verwarring ontstaat, kijken we naar de biologie van de koffieplant. Wereldwijd domineren twee soorten de markt: Coffea arabica (Arabica) en Coffea canephora (beter bekend als Canephora, waarvan de bekendste variant Robusta is).

Arabica staat bekend als de koffie met meer verfijnde smaakprofielen met zoete en florale tonen. De boon bevat minder cafeïne en meer natuurlijke suikers en oliën dan Canephora. Canephora-bonen zijn krachtiger, bitterder, bevatten bijna twee keer zoveel cafeïne en leveren een dikkere cremalaag op. Een dikke cremalaag wordt dan wel weer vaak geassocieerd met een hogere kwaliteit, maar of dat terecht is, las je al in ons vorige misverstand: ‘crema staat gelijk aan kwaliteit’.

Vanwege deze eigenschappen kreeg Canephora al snel het stempel van een goedkoop vulmiddel, terwijl Arabica werd benoemd als het superieure ras. De koffie-industrie maakte daar dankbaar gebruik van.

Ook Arabica kent lage kwaliteit

Hier ontstaat het misverstand. Binnen de Arabica-familie bestaat net zoveel kwaliteitsverschil als tussen een goedkope huiswijn en een hoge kwaliteit wijn.

Een Arabica-plant die op lage hoogte groeit, massaal machinaal wordt geoogst (waarbij onrijpe en beschadigde bessen meegaan) en vervolgens onzorgvuldig wordt verwerkt, levert een smaak op die bitter of vlak is. Ook na het oogsten kan een Arabica koffieboon veel te donker gebrand worden, waardoor smaken verloren gaan. Toch mag de verpakking met trots de claim ‘100% arabica’ blijven dragen. 

De benaming garandeert dus niet de beste smaak. Het sluit alleen uit dat er Canpehora in de zak zit.

Waar let je wel op bij het kiezen van goede koffie

Als de claim op de verpakking niets zegt over de smaak of kwaliteit, waar kun je dan wel op letten? In de wereld van specialty coffee kijken we naar concrete factoren die de werkelijke kwaliteit bepalen:

• De cupping score (SCA-score): koffiekwaliteit wordt officieel gemeten volgens de normen van de Specialty Coffee Association (SCA). Onafhankelijke experts (Q-graders) beoordelen de bonen op aroma, smaak, zuren, body en balans op een schaal van honderd. Pas vanaf tachtig punten mag koffie het stempel specialty coffee dragen. Een standaard productiekoffie behaalt die score vaak niet.
• Transparante herkomst en terroirs: een goede koffieaanbieder verbergt niets. Je vindt op de verpakking niet alleen het land van herkomst, maar ook de specifieke regio, de boerderij of coöperatie, de botanische variëteit (zoals Bourbon of Geisha) en de hoogte waarop de plant is gegroeid.
• De verwerkingsmethode en branding: Is de koffie gewassen, natural of honey-processed? Ook de branddatum is essentieel: verse koffie drink je bij voorkeur tussen twee weken en twee maanden na de branddatum. Industrieel gebrande zakken liggen vaak al maanden verpakt in het schap.

Ook Canephora kan kwalitatief zijn

Om het beeld compleet te maken: de sector staat niet stil. Waar Canephora vroeger alleen als vulling werd gezien, werken steeds meer boeren aan Fine Robusta. Door dezelfde zorg, selectieve pluk en verwerkingsmethoden toe te passen als bij Arabica, ontstaan er volle, romige koffies met rijke tonen van donkere chocolade en noten.

Een goed verwerkte Fine Robusta kan verfijnder zijn dan een matige, slecht verwerkte Arabica.

Zetadvies & tip: zo proef je het verschil

Wil je zelf ontdekken wat het verschil is tussen productiekoffie en specialty coffee? Neem de proef op de som.

Zorg voor een correcte puck prep bij espresso of gebruik een cafetière voor een neutrale vergelijking. Zet twee kopjes: uit een commerciële zak met de Arabica-claim en een specialty coffee met een duidelijke herkomst.

Laat beide kopjes iets afkoelen tot kamertemperatuur. Proef je het verschil?

Verdiep je verder in de wereld van koffie

Wil je meer te weten komen over hoe je de beste smaak uit iedere boon haalt?

• Leer alles over zetmethodes, puck prep en de afstelling van je molen in onze barista workshops.
• Ontdek het verschil in smaak met onze koffiebonen.
• Lees meer achtergrondverhalen, misverstanden en nieuws in de Café Courant