Waarom koffie beter smaakt uit de handen van een barista met een snor
Die typische barista met volle snor en baard, een bruinleren schort en een vriendelijke blik op zijn gezicht overhandigt jouw flat white. Je neemt je eerste slok en… ja, dit is de perfecte koffie! Herkenbaar? Waarom smaakt die perfect ogende espresso uit handen van deze barista zóveel beter dan de koffie die we zelf thuis zetten? Studies laten zien dat de verwachte expertise van degene die je bedient, invloed heeft op hoe goed je iets beoordeelt. Overhandigd deze cliché-barista dus jouw koffie? Dan kan het maar zo zijn dat je (terecht of onterecht) de koffie ook een stuk beter beoordeelt.
Laat ik starten door te zeggen dat de ‘cliché-barista’ zoals hierboven beschreven, eigenlijk helemaal niet is hoe ik die in mijn hoofd heb. Bij mij is het een blonde en hele mooie vrouw (lees: Isa), maar dat is hoogstwaarschijnlijk een persoonlijke associatie (Brenth en Isa zijn al even verloofd, red.).
In het kort:
Toch kun je in algemene zin zeggen dat de (smaak)ervaring afhangt van de waargenomen ‘expertise’ van de barista. Je kunt het eigenlijk zien als het ‘placebo-effect van de barista’: je denkt dat hij het goed doet, dus je ervaart het ook als goed. De reden hiervoor is goed te verklaren vanuit de Source Credibility Theory.
De Source Credibility Theory uit 1951 stelt dat ontvangers eerder overtuigd zullen zijn als de bron zichzelf als geloofwaardig presenteert. Oftewel, hoe geloofwaardig komt iets of iemand, in dit geval de barista, over in de ogen of het hoofd van de ontvanger, de koffiedrinker? Zonder deze geloofwaardigheid kan er geen basis van vertrouwen bestaan. Communicatietheorieën zijn het erover eens dat ontvangers, de geloofwaardigheid van de bron relateren aan de herkenbaarheid, maar ook het gunstige karakter, of dus… die vriendelijke blik. Dit wordt ook wel het ethos van de communicator genoemd. Dit straalt kennis, morele standaarden en welwillendheid uit.
De drie klassieke overtuigingsmiddelen
Als communicatie-nerd vind ik het dan natuurlijk extra leuk om te zien dat deze theorieën al teruggaan tot in de Griekse Oudheid. De Griekse filosoof Aristoteles sprak al over ethos. Ethos maakt deel uit van de drie klassieke middelen van overtuiging, naast logos (gericht op logica en feiten) en pathos (gericht op het oproepen van emoties). Volgens Aristoteles speelt ethos de belangrijkste rol in het beïnvloeden van de gedachten en overtuigingen van het publiek. Het is van de drie klassieke overtuigingsmiddelen het krachtigste middel.
Op dezelfde manier ‘verkoopt’ de barista zijn drankje. Zijn uiterlijke kenmerken: de snor, de zelfverzekerde handelingen en de tools worden door de klant gezien als aanwijzingen voor de expertise van diegene. Deze visuele aanwijzingen creëren de perceptie dat de barista competent is. De perceptie van deze deskundigheid verhoogt de geloofwaardigheid, waardoor de ontvanger in dit geval de koffie makkelijker accepteert als goede koffie.
Look like a pro
Wil jij dus extra indruk maken met je volgende kopje koffie? Gebruik dan zichtbaar complexe tools, zet een beanie-muts op en… laat je snor staan! Dan breng je de kracht van ethos in actie, rechtstreeks in het koffiekopje én het hoofd van de ontvanger. Kleine waarschuwing: het is en blijft een theorie, het bepaalt niet alleen de hele ervaring en geldt zeker niet voor iedereen. “Mijn” cliché-barista? Die zie ik toch liever zonder snor.
We hebben ChatGPT gevraagd om een afbeelding te maken van “de meest cliché barista”. Herken je de indrukwekkende gezichtsbeharing, het typische schort en de perfecte latte art?
Maak kennis: Dit is Brenth
Auteur bij LeRine
Brenth is met zijn achtergrond als communicatiewetenschapper en marketeer de strateeg en operationeel manager bij LeRine. Hij zorgt dat alles op kantoor in orde is, zodat iedereen lekker kan werken. Over koffie heeft Brenth vooral veel van Isabelle geleerd. Stiekem oefent hij wel elke dag zijn latte art! Je kan verwachten dat Brenth altijd iéts van communicatie meeneemt in zijn artikelen.
Op LeRine.nl schrijft Brenth vooral mee aan onderwerpen die aansluiten bij zijn achtergrond, zoals ‘’Science made easy’’, waarin complexe (koffie)kennis begrijpelijk wordt maakt.
