Wat is het beste water voor specialty coffee (en hoe fix je dat thuis)?

Het selecteren van de beste koffiebonen en het secuur uitvoeren van de puck prep; als (thuis)barista doe je er alles aan om de perfecte smaak te evenaren. Toch is er één ingrediënt dat vaak over het hoofd wordt gezien, terwijl het juist het grootste deel van de inhoud van het kopje vult. Water! Eigenlijk is het gek dat we het niet vaker over de kwaliteit hiervan hebben, want de mineralen, de pH-waarde en de puurheid hebben direct invloed op hoe de dagelijkse specialty coffee smaakt. Tijd om hier wat dieper in te duiken. 

In het kort:

Waarom water belangrijk is voor specialty coffee

Als je erover nadenkt, is het best logisch: elke smaak die je proeft, komt via het water in je kopje terecht. Zit er dus veel chloor of kalk in je kraanwater? Dan proef je dat helaas meteen terug. Zelfs de allerbeste koffiebonen kunnen hierdoor muf gaan smaken.

• De samenstelling van het water bepaalt hoe de extractie verloopt:
• Gebalanceerd water: precies wat we willen! De koffie is helder en de zoetheid is in balans.
• Te zacht water (lage TDS-waarde, weinig mineralen): de koffie smaakt dun en zuur. Je proeft wel de helderheid, maar mist de zoetheid en body. Hierdoor ontstaat er onderextractie. 
• Te hard water (hoge TDS-waarde, veel mineralen): de koffie smaakt vlak, dof of bitter. De complexe smaaktonen worden onderdrukt en de bitterheid kan flink overkomen. Hierdoor ontstaat er overextractie. 
• Chloorrijk water: dit haalt de verfijnde aroma’s direct onderuit. Vooral florale en fruitige tonen in specialty coffee hebben hieronder te lijden, terwijl er een smaak achterblijft die aan een zwembad doet denken.

Meten is weten met een TDS-meter

Wil je meer weten over wat er uit jouw kraan stroomt? Met een TDS-meter meet je de hoeveelheid opgeloste deeltjes in het water. Dit noemen we PPM (Parts Per Million). Voor specialty coffee ligt de ideale waarde tussen de 50 en honderd PPM. Kom je ver boven de tweehonderd PPM uit? Dan is je water echt te hard voor een lekkere koffie én voor je machine. We leggen je meer uit in onze blog over waarom refractometers niet alleen voor nerds zijn. 

Wat doet goed water precies in je kopje?

Goed water zorgt voor een aantal belangrijke dingen tijdens het koffiezetten:

1. Smaak losmaken

Water lost de lekkere stoffen uit de koffie op. De juiste mineralen zorgen ervoor dat precies de goede smaken in je kopje belanden, zonder dat het te bitter wordt.

2. Een schone start

Onzuiverheden verpesten de natuurlijke smaak van de koffieboon. Schoon water werkt als een wit canvas: je proeft wat de koffieboon zélf te bieden heeft.

3. Elke dag even lekker

Met goed water smaakt je koffie elke ochtend hetzelfde. Als je waterkwaliteit constant wisselt, doet de smaak van je koffie dat ook. Over de ideale verhouding van water en koffie schreven we trouwens al eerder een handige blog.

4. Je machine gaat langer mee

Kalkvrij of zacht water voorkomt dat je espressomachine of waterkoker dichtslibt. Dat scheelt een hoop ontkalken en je setup blijft jarenlang als nieuw. Wil je weten hoe hard het water bij jou in de buurt is? Lees dan onze gids over hoe je de waterhardheid van jouw espressomachine bepaalt.

Magnesium versus calcium: de smaakmakers

Als we het over ‘hard water’ hebben, denken we vaak meteen aan kalk. Maar wist je dat de mineralen in het water ook iets doen met de smaak?

Magnesium is goed voor het losmaken van smaak. Dit mineraal bindt zich namelijk aan de aromatische deeltjes in de koffieboon, wat helpt om de fruitige en florale smaken uit de boon te halen. Calcium werkt ook mee, maar op een andere manier. Dit mineraal zorgt vooral voor de body en een voller mondgevoel in je kopje, al is het helaas ook de grootste veroorzaker van kalkaanslag in je machine. De truc voor het beste koffiewater zit hem dan ook in de juiste balans tussen die twee: genoeg magnesium voor die volle smaak en precies de juiste hoeveelheid calcium voor een gezonde machine.

Wat kun je thuis doen voor beter koffiewater?

Wanneer je zoekt naar de ideale watersamenstelling, vliegen de ingewikkelde watertesten en scheikundige formules je al snel om de oren. Gelukkig hoef je thuis helemaal geen laboratorium te bouwen om beter koffiewater te krijgen. Met deze handige stappen help je jouw koffie al enorm vooruit:

• Gebruik een waterfilterkan: dit is de makkelijkste en goedkoopste stap. Een filterkan (zoals een Brita) haalt het chloor weg en verlaagt de hardheid. Je koffie smaakt direct een stuk levendiger.
• Probeer flessenwater: is het kraanwater bij jou extreem hard? Koop dan eens een fles zacht mineraalwater in de supermarkt. Let op de ‘droogrest’ op het etiket: rond de honderd milligram is perfect. Merken zoals Volvic zijn erg populair onder thuisbarista’s vanwege de fijne mineralenbalans.
• Gebruik een speciaal filter onder de gootsteen: Ben je echt toe aan de volgende stap voor je vaste espresso-setup? Dan is een waterfilter onder de gootsteen een goede investering voor elke dag.

Het optimaliseren van je water is dé manier om nóg meer uit je koffiemoment te halen. Benieuwd wat de juiste extractie doet met echt goede koffiebonen? Ontdek ons nieuwste aanbod aan LeRine koffiebonen en test het vooral eens zelf uit. Het aanpassen van je water is een simpele verandering in je routine, maar wel eentje waarmee je direct merkt hoeveel invloed de details hebben op de uiteindelijke smaak in je kopje.

Tip! Wist je dat we in de vierde editie van de Café Courant een Science Made Easy schreven over de chemische samenstelling van water en we voor je uitzoeken wat het effect hiervan is op de smaak van koffie?

*Dit blogbericht bevat affiliate links