How to: koffiemolen afstellen

Om te zorgen dat je koffie goed smaakt, is het belangrijk dat je jouw koffiebonen goed weet af te stellen. Alleen zo haal je de kwaliteit uit de boon naar boven. Het afstellen van een molen is voor veel thuisbarista’s een uitdaging, maar zie het als het stemmen van een instrument. Zodra de snaren goed staan, klinkt de muziek een stuk beter; en dat geldt ook voor je espresso. Maar hoe krijg je dat voor elkaar? Dat leggen we je uit in deze ‘How to: koffiebonenmolen afstellen’.

Koffiemolen afstellen in het kort:

De basis: jouw receptuur

Elke koffie heeft een eigen receptuur, soms krijg je dit recept mee, maar dit staat niet altijd op de verpakking. Voordat je begint met draaien aan de molen, moet je de variabelen begrijpen. Een goed espresso-recept bestaat uit vier onderdelen:

• Temperatuur: de hitte van het water (vaak al ingesteld op je machine).
• Input: de hoeveelheid gram gemalen koffie in je portafilter.
• Output: het gewicht van de vloeibare koffie in je kopje (in de ‘-barista-volksmond’ heet dit yield).
• Doorlooptijd: de tijd die het water nodig heeft om door de koffie te lopen.

Stap 1: De input bepalen

Maak je portafilter eerst goed schoon en droog. Zet deze op de weegschaal en gebruik de tare-functie om hem op nul te zetten. Dit is je eerste eikpunt. We raden aan om voor een dubbele espresso te mikken op 18 gram (hoewel dit ook ligt aan de grootte van je filterbakje).

Maal de koffie en check op de weegschaal of je de 18 gram hebt bereikt. Heb je te weinig? Maal een klein beetje bij. Heb je te veel? Gebruik een theelepel om wat koffie uit de filterdrager te scheppen. Zodra de input klopt, verdeel je de koffie gelijkmatig en tamp je deze stevig aan. Wil je eerst weten waarom we eigenlijk gemalen koffie aanstampen? Dat lees je in deze blog!

Wist je dat 0.1+ gram al effect heeft op de smaak van je espresso? Daarom is het belangrijk om niet een keukenweegschaal te gebruiken, maar een weegschaal geschikt voor koffie. Deze wegen namelijk nauwkeurig achter de komma.

Stap 2: Meten is weten (de doorlooptijd)

Plaats een kopje op je weegschaal onder de zetgroep en zet de weegschaal weer op nul. Start je extractie en de timer tegelijkertijd. Bij de meeste espresso’s mikken we op een output van ongeveer 36 gram binnen 25 seconden als we uitgaan van 18 gram input (dit is een basis ratio).

Basis ratio: in de basis heeft een espresso een ratio van 1:2, dit betekent 1 deel input en 2 delen output. Vanuit hier kun je het recept gaan finetunen.

Stopt de timer op 25 seconden en heb je bijvoorbeeld al 65 gram koffie? Dan heb je te veel koffie en dus loopt het water te snel door de koffie heen. Jouw maling is dan te grof. Stel je molen een klein tikje fijner in (getal op je molen gaat naar beneden). Gebeurt het tegenovergestelde en heb je na dertig seconden bijna niets in je kopje? Dan staat de molen te fijn en mag je hem iets grover zetten (getal op je molen gaat omhoog).

Smaakprofiel: wanneer zit je goed?

Uiteindelijk draait het om jouw smaak. Gebruik onderstaande tabel als je twijfelt over de afstelling van je molen:

Smaak espresso	Oorzaak	Oplossing
Zuur of waterig	Te grove maling (onder-extractie)	Stel de molen fijner af
Bitter of verbrand	Te fijne maling (over-extractie)	Stel de molen grover af
Balans tussen zoet en zuur = zoet	Perfecte afstelling	Niets meer aan doen!

De finishing touch: de timer instellen

Als de maalgraad (de fijnheid) goed staat, kun je de timer van je molen instellen. Dit zorgt ervoor dat je niet bij elke kop koffie hoeft te wegen. Stel de timer in op bijvoorbeeld vijf seconden en weeg hoeveel gram er uit komt. Als er na vijf seconden negen gram in je bakje ligt, weet je dat je de timer op tien seconden moet zetten voor jouw recept van 18 of 19 gram.

Blijf testen

Koffie is een natuurproduct. Factoren zoals luchtvochtigheid en de versheid van de bonen hebben invloed op hoe je koffie doorloopt. Check je afstelling daarom minstens één keer per week, en altijd wanneer je aan een nieuwe zak koffiebonen begint. 

Het afstellen van je koffiemolen (koffiebonen maler, bonenmaler, koffiemaler, of hoe je het ook noemt) vraagt in het begin wat geduld, maar het is de beste manier om het karakter van de boon te leren kennen.  Heb je zin gekregen om met je eigen setup aan de slag te gaan? Onze nieuwste selectie koffiebonen is perfect om verschillende smaakprofielen mee te ontdekken. Pak de weegschaal erbij, neem de tijd en vertrouw vooral op je eigen smaak (met een beetje hulp van onze tabel).