Wat is filterkoffie?
Filterkoffie is bezig aan een heuse comeback. En dan hebben we het niet over de snelfilterkoffie van vroeger waarmee grote potten koffie werden gezet. Als dat de koffie is die je hebt leren drinken, begrijpen we dat je niet razend enthousiast wordt van het woord ‘comeback’. Filterkoffie van specialty coffee-bonen is iets heel anders en staat ook wel bekend als slow coffee. Deze zetmethode zorgt, in tegenstelling tot commerciële filterkoffie, voor verrassende smaken zoals fris. floraal of zoet. De herinnering die je hebt aan de grote koffiepot met bittere smaken, kan dus de deur uit!
Filterkoffie in het kort:
Specialty coffee vs snelfilterkoffie
Het verschil tussen snelfilterkoffie en specialty filterkoffie is eigenlijk heel groot. Het zit eigenlijk al in het woord: voor snelfilterkoffie moet alles snel. Door het proces simpel te houden, kan het snel, goedkoop en in veelvoud geproduceerd worden. Om bij die grote hoeveelheden de smaak altijd hetzelfde te houden, worden koffiebonen voor snelfilterkoffie vaak heel donker gebrand. Het resultaat daarvan is wel altijd hetzelfde, maar ook vaak heel bitter. Vervolgens wordt snelfilterkoffie voorgemalen, om het zetproces nog sneller te maken voor degene die de koffie gaat zetten. Dit zorgt ervoor dat de kwaliteit en de versheid van de koffie nog meer achteruit gaat.
Specialty coffee filterkoffie
Specialty coffee wordt daarentegen zorgvuldig geoogst, verwerkt en gebrand. Het proces is intensiever, maar het resultaat is dan ook heel anders. De filterkoffie die je hiermee zet heeft een lichte kleur en lijkt bijna op thee. Je vindt zoete, frisse en volle smaken in je kopje in plaats van bitter en verbrand. Specialty coffee is als filter heel veelzijdig. Je kunt er smaken als aardbei en vanille wafeltjes in proeven, maar ook marsepein, framboos of tiramisu zijn smaken die je kunt tegenkomen in een filterkoffie. Wil je kennismaken met filterkoffie maar denk je ‘Filterkoffie, waar moet ik beginnen?‘ Doe dan inspiratie op met het filterkoffie-avontuur van Diniz!
Een ander verschil met snelfilterkoffie, is dat je specialty coffee niet voorgemalen koopt. Je koopt een zak bonen, zodat de koffie vers blijft. Je maalt de koffiebonen ook pas als je ze gaat gebruiken. Tot die tijd kun je de bonen het beste bewaren in de koffiezak van de brander. Of gebruik een van onze andere 5 tips voor het bewaren van koffie, zodat je zo lang mogelijk kunt genieten van verse koffie. Er zijn verschillende manieren waarop je filterkoffie of slow coffee kunt zetten. Deze zetmethodes werken op basis van verschillende extractiemethoden.
Extractiemethoden filterkoffie
Voordat we inzoomen op de verschillende zetmethodes, is het goed om te begrijpen wat extractie precies betekent. Extractie is het proces waarbij water smaakstoffen oplost uit gemalen koffie. Hoe dat water in contact komt met de koffie, en hoe lang, bepaalt voor een groot deel de smaak in je kopje.
Binnen filterkoffie onderscheiden we grofweg drie extractiemethoden: pour-over, immersion en percolator. Het verschil zit in de manier waarop water en koffie met elkaar in aanraking komen. Stroomt het water langzaam door de koffie heen? Blijft het water een tijdje in contact met de koffie? Of wordt het water onder druk omhoog geduwd? Elke methode zorgt voor een ander smaakprofiel, zelfs wanneer je exact dezelfde koffiebonen gebruikt.
Wat is pour-over filterkoffie?
Bij pour-over schenk je heet water handmatig over versgemalen koffie. Het water stroomt vervolgens rustig door de koffie heen en druppelt als gezette koffie in je kopje of kan. De doorlooptijd is relatief kort en je hebt veel controle over het proces: hoeveel water je schenkt, hoe snel je schenkt en in welke beweging.
Omdat het water in één richting door de koffie stroomt, krijg je vaak een heldere, frisse en gelaagde smaak. Subtiele tonen, zoals citrus, bloemen of lichte zoetheid, komen bij pour-over goed naar voren. Het is daarom een geliefde methode binnen de wereld van specialty coffee.
Immersion filterkoffie
Bij immersion (ook wel onderdompeling genoemd) blijft de gemalen koffie gedurende een bepaalde tijd volledig in contact met het water. De koffie “trekt” als het ware in het water, net zoals thee. Na de juiste extractietijd scheid je het koffiedik van de vloeistof met een filter of pers.
Doordat water en koffie langer met elkaar in contact zijn, krijg je vaak een voller en ronder mondgevoel. De smaken zijn minder uitgesproken zuur, maar meer gebalanceerd en zacht. Immersion is daardoor een toegankelijke methode voor wie houdt van een wat krachtiger maar nog steeds smaakvol kopje filterkoffie.
Percolator filterkoffie
Bij een percolator wordt water door druk of stoom door de gemalen koffie heen geduwd. Het water begint onderin het apparaat en beweegt zich omhoog door het koffiebed. Dit proces wordt meerdere keren herhaald. Dit zorgt voor een intensere extractie.
Omdat er meer druk bij komt kijken dan bij pour-over of immersion, krijg je vaak een krachtigere, vollere koffie met meer body. Het zit qua smaakbeleving een beetje tussen filterkoffie en espresso in. Let er wel op dat de extractie bij deze methode sneller te sterk kan worden, wat invloed heeft op de balans in je kopje.
Zetmethodes filterkoffie
Nu je weet welke extractiemethoden er zijn, wordt het makkelijker om de verschillende zetmethodes te begrijpen. Elke zetmethode valt namelijk onder één van deze drie principes, of combineert er zelfs twee.
Zo is de French Press een voorbeeld van immersion, terwijl de Hario V60 onder pour-over valt. Een Moka pot werkt volgens het percolatorprincipe en de Aeropress combineert immersion met druk. Door te spelen met zetmethode, maalgraad, watertemperatuur en zetverhouding ontdek je hoeveel invloed techniek heeft op smaak. Dat is precies wat filterkoffie zo interessant maakt: met dezelfde boon kun je totaal verschillende smaakprofielen creëren. En dat maakt slow coffee allesbehalve saai.
French Press
Een French press of cafetière bestaat uit een kan, een grof filter en een deksel. Zowel koffiebonen met een medium als lichte branding komen goed tot hun recht in deze filter koffiezetmethode. Het principe van de French Press, die gek genoeg van origine Italiaans is, is als volgt: je laat versgemalen koffie ongeveer 4 minuten trekken in heet water. Daarna duw je het filter naar beneden om de heldere koffie en de koffieprut te scheiden en dan is je koffie klaar. Piece of cake! Hoe zet je koffie met een French Press voor het beste resultaat? Door onder andere water met de juiste temperatuur te gebruiken en de koffie voor het opschenken te laten bloomen. Hierdoor wordt jouw cafetière filterkoffie nog lekkerder!
Hario V60
Deze filter zetmethode lijkt op filterkoffie zoals je die misschien van vroeger kent. Met een papieren filter dat je eerst nat maakt en de koffie die uiteindelijk uit het filter druppelt. Maar omdat je Specialty Coffee gebruikt en je de koffie echt de tijd geeft om te ontwikkelen, komt hier wél een heerlijk kopje koffie uit. Een Hario V60 kun je gemakkelijk meenemen en is daarom ook ideaal voor op vakantie. Naast Hario zijn meer merken met hun eigen filterhouders, zoals Origami.
Moka pot
Een Moka pot lijkt qua uiterlijk op een percolator, maar de twee zetmethodes werken anders. De Moka pot is een aluminium ‘koffiepot’ die je op een warmtebron zet. De koffiepot bestaat uit 5 onderdelen die samen zorgen dat er druk ontstaat in de Moka pot. Het water onder in de Moka pot wordt door de druk omhoog geduwd door het filterbakje met de gemalen koffie en daarna door een filter. Bovenin de Moka pot houd je daardoor vers gezette filterkoffie over!
Aeropress
Een Aeropress is een wat ingewikkeldere filter zetmethode die gebruik maakt van luchtdruk en die qua werking een beetje tussen een espressomachine en een filtermethode in zit. Als je dezelfde boon hebt, dan zal een filterkoffie die je met een Aeropress zet, anders smaken dan wanneer je deze met een French Press zet.
* Dit blogbericht bevat affiliate links
Maak kennis: Dit is Lisa
Auteur bij LeRine
Lisa is onze woordkunstenaar met een eindeloze nieuwsgierigheid naar koffie. Van zetmethodes en bonen tot koffieculturen wereldwijd: ze duikt overal in en laat geen vraag onbeantwoord! Ze struint graag nieuwe koffietentjes af, samen met haar viervoeter Charlie. Wil je de perfecte doorlooptijd van een espresso weten? Of ben je op zoek naar de wetenschap achter proeven? Lisa weet het én legt het op een leuke, toegankelijke manier uit.
Op LeRine.nl is ze onder andere de kracht achter de rubrieken ‘’Ondernemende vrouwen in de koffie’’ en ‘’Science made easy’’, waarin ze inspirerende interviews deelt en complexe koffiekennis begrijpelijk maakt.
