Cafeïne vs. theïne

We vertelden je eerder welke koffie de meeste cafeïne bevat en hoe cafeïnevrije koffie wordt gemaakt. Maar wist je dat er ook cafeïne in thee zit? Dit wordt vaak theïne genoemd. Cafeïne en theïne hebben een andere werking op je lichaam. Als je let op je cafeïne- of theïne-inname is het interessant om te weten: wat kun je beter drinken, koffie of thee? In deze blog kom je erachter wat het verschil is tussen cafeïne en theïne. 

Wat is cafeïne?

Koffie en thee zijn niet de enige producten waar cafeïne in zit. In zuivere vorm is cafeïne een wit poeder met een bittere smaak. De stof komt van nature voor in onder andere koffiebonen, theebladeren en cacaobonen. Maar het wordt ook aan producten toegevoegd zoals cola, energiedrank en zelfs paracetamol. In planten heeft de stof cafeïne een functie in de afweer tegen dreigingen van buitenaf. Afhankelijk van de soort koffieplant bevatten de koffiebonen een hogere of lagere concentratie cafeïne. Op mensen heeft de stof een ander effect en vervult het de rol van milde psychoactieve stof. Het effect van cafeïne op je lichaam is stimulerend; door de stof adenosine te blokkeren, zorgt cafeïne ervoor dat je je alert en energiek voelt. Adenosine zorgt namelijk voor je waak-slaap ritme door het vermoeide gevoel dat het veroorzaakt. Cafeïne geeft je dus niet meer energie in de vorm van calorieën, maar geeft je het gevoel dat je meer energie hebt.

In welke koffie zit de meeste cafeïne?

Het antwoord hierop is niet zo makkelijk te geven. Dit heeft namelijk te maken met de soort koffieplant waar de boon uit is gekomen, maar ook met de verwerkingsmethode van de boon en zetmethode van de koffiedrank. Ongefilterde koffie bevat meer cafeïne dan gefilterde koffie. 

Cafeïne in Arabica en Robusta koffiebonen

Over het algemeen geldt dat bonen van de Coffea Canephora, ook wel Robusta, plant een hoger cafeïnegehalte hebben. Hier komt een deel van de bittere smaak van deze koffieboon ook vandaan. En daarnaast het feit dat deze variant van de koffieplant beter bestand is tegen invloeden van buitenaf. Dit is een belangrijk verschil tussen Arabica en Robusta koffie. Maar vergis je niet, Canephora koffie kan ook heel verrassend smaken afhankelijk van de verwerkingsmethode en is zeker niet alleen bitter. 

Wat is theïne?

Er zit dus ook cafeïne in thee, maar dit wordt theïne genoemd. De stof is echter hetzelfde: de bouwstenen van deze stof in koffie en thee zijn identiek. Theïne is dus een synoniem van cafeïne. Het effect van cafeïne in koffie en van cafeïne in thee op het menselijk lichaam is echter wel anders. Hoe komt het dat je van thee niet zo’n boost krijgt als van een sterke espresso?

Waarom krijgt je geen boost van thee?

Ten eerste zit er minder cafeïne in thee dan in koffie. Daarnaast wordt cafeïne uit thee langzamer opgenomen in het lichaam dan cafeïne uit koffie door de verschillende samenstellingen van de dranken. Om dit verschil te illustreren wordt thee met langzame suikers vergeleken en koffie met snelle suikers. De een zorgt voor een langdurig, gelijkmatig effect en de ander voor een korte, hoge piek. Naast het verschil in opname in het lichaam, zit er een andere stof in thee die juist voor ontspanning zorgt en het opwekkende effect van cafeïne wat afzwakt. Daarom merk je meestal weinig van de cafeïne in thee.

Waarom zit er in sommige thee geen theïne?

Je hebt verschillende soorten thee: zwarte, groene, witte en oolong thee die allemaal van de theeplant worden gemaakt. Deze theesoorten bevatten allemaal cafeïne, omdat dit in de theeplant zit. Rooibos-, munt- of camillethee wordt gemaakt van andere plantensoorten (Rooibos, Munt en Echte kamille) die van nature geen cafeïne bevatten en heet dus strict genomen ook geen thee. De infusie die je hiervan maakt is daarom ook cafeïnevrij (-e thee).

Kun je beter koffie of thee drinken?

Omdat het twee totaal verschillende dranken zijn, is het lastig om koffie en thee met elkaar te vergelijken. De invloed van cafeïne en theïne op je lichaam verschilt ook per persoon. Zo beschreven we in ons artikel cafeïnemetabolisme: vrouwen vs mannen al één van de factoren die hier invloed op heeft.

Energiek en alert door cafeïne

Als jij je voor een korte tijd energiek en alert wilt voelen, kun je over het algemeen beter kiezen voor een espresso dan een kopje thee. Onthoud wel dat toevoegingen zoals suiker ook weer invloed hebben op hoe je je voelt. Een paar scheppen suiker in de koffie kunnen er namelijk juist voor zorgen dat je je ineens heel vermoeid voelt door de invloed hiervan op je bloedsuikerspiegel. 

Slapeloosheid door cafeïne

Als je gevoelig bent voor de werking van cafeïne, kun je last krijgen van slapeloosheid als je ‘s avonds koffie of veel thee drinkt. Uit onderzoek blijkt namelijk dat cafeïne je slaap aanzienlijk kan verstoren als je het tot zes uur voor het slapengaan nog binnenkrijgt. Dit is een van de redenen waarom mensen cafeïnevrije koffie drinken. Als je om 16:00 uur nog een kopje koffie drinkt, zou het dus goed kunnen dat je om 22:00 uur nog niet moe bent terwijl je altijd om 21:00 al naar bed gaat.