Koffie uit Colombia

Colombia is een begrip in de koffiewereld, en dat is niet voor niets. Het landschap is er ruig, de tradities diepgeworteld en de kwaliteit van de specialty coffee behoort tot de wereldtop. Maar wat maakt Colombiaanse koffie nu zo herkenbaar? We nemen je mee in ‘Koffie uit Colombia’.

Koffie uit Colombia in het kort

Een stukje aardrijkskunde…

Colombia ligt pal op de evenaar en is een heel divers land. Je vindt er van alles: van tropische Caraïbische stranden en dicht regenwoud tot de hoge toppen van het Andesgebergte. Juist die Andes is speelt een grote rol in de kwaliteit van de Colombiaanse koffie. Deze bergketen splitst zich in Colombia op in drie parallelle banen, wat zorgt voor veel microklimaten met warme dagen, koele nachten en precies genoeg regenval.

De koffieteelt begon ooit in het oosten, maar breidde zich al snel uit naar vruchtbare gebieden zoals Antioquia, Caldas en Risaralda toen werd ontdekt hoe perfect de vulkanische bodems van de Andes hiervoor waren. Door de stijgende wereldwijde vraag en de oprichting van coöperaties groeide koffie al gauw uit tot het belangrijkste exportproduct van het land.  

Een stukje geschiedenis…

In de achttiende eeuw brachten jezuïetenpriesters (reizende katholieke monniken) de eerste koffieplanten mee naar het land. Echt populair was het nog niet, tot priester Francisco Romero een slim plan bedacht: hij legde de mensen uit zijn kerk als biechtstraf op om koffiestruiken te planten. Had je een grote zonde begaan? Dan moest je dus flink aan de bak. Wat begon als een creatieve manier om zonden af te kopen, legde de basis voor een grote industrie.

Dit zorgde er namelijk voor dat de koffieteelt zich uiteindelijk als een lopend vuurtje verspreidde. Overal in de bergen startten families hun eigen, kleinschalige plantages. In de twintigste eeuw werd de Federación Nacional de Cafeteros (FNC) opgericht om de kleine boeren te beschermen. Veel koffielanden hebben een eigen belangenvereniging, maar bijna geen enkele is zo groot en invloedrijk als de FNC. Zij bedachten onder andere Juan Valdez, het personage dat samen met zijn ezel Conchita het wereldwijde gezicht werd van de Colombiaanse koffie. Vandaag de dag is de markt flink verschoven van massaproductie naar verfijnde specialty coffee, met de focus op unieke microlots en zeldzame variëteiten.

Koffieregio’s Colombia

De plek waar je boon vandaan komt, bepaalt voor een groot deel de smaak in jouw kopje. Colombia kent veel subregio’s, maar we delen het land op in de belangrijkste streken.

Het noorden (Santander, Magdalena en Cesar)

Wat het noorden uniek maakt, is de Sierra Nevada de Santa Marta. Dit is de hoogste kustbergketen ter wereld, vlak bij de Caraïbische Zee. Juist die mix van een tropisch zeeklimaat en de frisse berglucht zorgt voor een specifiek groeiklimaat. Omdat de bergen hier net iets lager zijn dan in het zuiden en het klimaat wat warmer is, rijpen de koffiebessen sneller. De koffies uit dit gebied hebben over het algemeen wat minder zuren, maar juist een heel herkenbare, stroperige body. Veel inheemse bevolkingsgroepen verbouwen hier de koffie nog op volledig natuurlijke en biologische wijze.

Het centrum (Antioquia, Caldas, Risaralda, Quindío, Cundinamarca en Tolima)

Dit is een gigantisch gebied, waardoor het bijna onmogelijk is om alle koffies over één kam te scheren. Wel vind je hier de echte klassieke Colombiaanse koffiesmaak. De bonen zijn vaak zoet met tonen van karamel of panela (ongeraffineerde rietsuiker) en hebben een medium tot volle body. Antioquia is de op één na grootste koffieregio van het land, op de voet gevolgd door Tolima.

Het zuiden (Huila, Cauca en Nariño)

Hoe dichter je bij de evenaar komt, hoe hoger de bergen worden. In het zuiden groeien de koffieplanten dan ook op grote hoogtes. Het is er overdag warm, maar ‘s nachts koelt het flink af. Door die kou rijpen de bessen heel langzaam, wat zorgt voor de ontwikkeling van complexe suikers en een heldere aciditeit.

• Huila: dit is een belangrijke regio voor specialty coffee. Sinds 2013 heeft de koffie uit Huila zelfs een beschermde oorsprongsbenaming (Denomination of Origin). Dit is ook de plek waar de farm van onze vaste columniste Eva staat!
• Cauca: hier vind je veel rijke, vulkanische bodems. Lokale inheemse en Afro-Colombiaanse gemeenschappen gebruiken hier hun eigen traditionele verwerkingsmethodes, wat resulteert in een zoete en fruitige koffie.
• Nariño: omdat deze regio op de evenaar ligt, profiteert de koffie op de hoge berghellingen van veel zon. Dit zorgt voor bonen met een heel sterk aroma en een levendige aciditeit.

Het Oosten (Arauca, Casanare, Meta en Caquetá)

In het oosten is de koffieproductie een stuk kleinschaliger; rond de 5500 boeren werken hier op relatief kleine stukken grond. Veel van deze families hebben het in het verleden zwaar te verduren gehad door binnenlandse conflicten. Qua klimaat lijkt dit gebied erg op het noorden, wat zorgt voor een vergelijkbare, milde smaak in de kop.

Koffiecultuur in Colombia

Wie denkt dat de Colombianen de hele dag hun eigen complexe espresso’s drinken, heeft het mis. Het overgrote deel van de hoogste kwaliteit specialty coffee is bestemd voor de export. Wat de lokale bevolking dan wel drinkt? Een tinto!

Vertaald betekent dit ‘inkt’ of ‘gekleurd water’. Een tinto is een kleine, zwarte koffie, vaak gezet van de lager gekwalificeerde bonen die overblijven na de exportselectie. Deze koffie wordt traditioneel lokaal lichter gezet en flink gezoet met panela (ongeraffineerde rietsuiker), wat het een warme, zoete drank maakt. Je koopt een tinto op elke hoek van de straat bij mobiele straatverkopers met grote thermosflessen tot in de lokale ‘tiendas’ (winkels).

Proef Huila zelf: de Pink Bourbon van LeRine

In onze zoektocht naar bijzondere smaken hebben we een bijzondere selectie van microlots uit Huila gemaakt. Onze Colombiaanse single origin arabica koffiebonen zijn van de zeldzame Pink Bourbon variëteit. Deze boon leent zich goed voor een heldere filterkoffie, maar kun je ook heel goed gebruiken voor een fruitige espresso.

Benieuwd naar ons volledige assortiment? Bekijk hier al onze versgebrande koffiebonen. Of zin in een volgende bestemming? Bekijk ook Koffie uit Vietnam, Koffie uit Indonesië of Koffie uit Panama en maak een digitale wereldreis!